Nếu bạn vẫn đang nghĩ học IT là ra trường auto có việc, lương khởi điểm nghìn đô, thì xin chia buồn: Bạn đang sống ở thì quá khứ! Báo cáo mới nhất về thị trường IT Việt Nam (2025-2026) vừa tung ra những con số biết nói, khẳng định kỷ nguyên tuyển dụng ồ ạt (mass hiring) đã chính thức chấm dứt. Thay vào đó là một cuộc thanh lọc mang tên "Tối ưu hóa" - nơi mà AI đang trực tiếp làm thay phần việc của con người. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết cú sốc này để Cư Dân Mạng, đặc biệt là các bạn sinh viên, tỉnh ngộ trước khi quá muộn.

1. Sự thật mất lòng: AI không "dự báo" nữa, nó đang cướp việc thật rồi!

Đã qua rồi cái thời chúng ta ngồi tranh luận "AI có thay thế con người không?". Số liệu từ báo cáo ITviec đã tát thẳng vào mặt những kẻ mơ mộng: Doanh nghiệp đang dùng AI để tối ưu chi phí và cắt giảm nhân sự.

Những con số "biết nói" và biết gây sốc

  • 20,2% doanh nghiệp xác nhận họ KHÔNG tuyển thêm nhân sự mới trong năm 2025 vì AI đã giúp đội ngũ hiện tại làm việc nhanh hơn.

  • Dự báo đến năm 2026, con số doanh nghiệp "đóng băng" tuyển dụng này sẽ tăng vọt lên 34,3%.

  • 96,8% chuyên gia công nghệ tại Việt Nam đã phải tích hợp AI vào quy trình làm việc hàng ngày.

Hệ quả là gì? Nếu bạn là sinh viên mới ra trường (Junior) chỉ biết viết code (Coding) mà không có tư duy giải quyết vấn đề (Engineering), bạn sẽ bị loại ngay từ "vòng gửi xe". Đơn giản vì ở level thấp, AI làm tốt hơn bạn và rẻ hơn bạn rất nhiều.

2. Nghịch lý thị trường: Thừa "Thợ Code", khát "Kỹ Sư"

Thị trường IT Việt Nam đang rơi vào tình trạng "Bão hòa ảo". Nghe thì vô lý nhưng lại rất thuyết phục:

  • Thừa mứa: Nhân sự trình độ sơ cấp (Junior/Fresher), những người chỉ biết "thiên lôi chỉ đâu đánh đó", tư duy thụ động và tiếng Anh kém.

  • Khát cháy cổ: Nhân sự chất lượng cao (Senior/Expert) và các ngách chuyên sâu.

Dữ liệu tăng trưởng lệch pha (Quý 3/2025)

Trong khi các vị trí lập trình Web/App cơ bản (Java, PHP, .NET) đang chững lại hoặc giảm nhu cầu, thì:

  • Nhu cầu tuyển dụng mảng AI/Data/Machine Learning tăng khủng khiếp: +42,1%.

  • Yêu cầu bắt buộc về Tiếng Anh tăng vọt +52,9%.

"Doanh nghiệp thà trả lương khủng cho 1 người biết dùng AI làm việc bằng 10 người, còn hơn tuyển 10 ông 'gà mờ' về để đào tạo lại từ đầu."

Tấm bằng đại học CNTT giờ đây không còn là "kim bài miễn tử" nữa rồi. Nếu chỉ ở mức "trung bình khá", nguy cơ thất nghiệp là hiện hữu.

3. Vỡ mộng lương thưởng: Hết thời "nhảy việc là tăng lương"

Các "chiến thần" nhảy việc để deal lương ơi, tỉnh lại đi! Mức lương trung vị của ngành IT trong năm qua đã giảm nhẹ -1,1%, chính thức chấm dứt chuỗi ngày tăng trưởng nóng.

Cái thời cứ ra trường là auto lương 15-20 triệu đã qua. Giờ đây, chỉ có nhóm nhân sự cấp cao (Tech Lead, Solution Architect) hoặc những người làm trong mảng công nghệ mới (AI, Bán dẫn) mới giữ được đà tăng lương. Còn lại, việc giữ được ghế đã là một thành công.

4. Lời khuyên "sống còn" cho dân IT tương lai

Dựa trên Insight từ báo cáo ITviec, nếu không muốn bị AI đá ra chuồng gà, các em cần thay đổi ngay lập tức:

  1. Từ "Thợ Code" sang "Người giải quyết vấn đề": Đừng tự hào vì thuộc lòng cú pháp code. Hãy học tư duy logic, cấu trúc dữ liệu và giải thuật. AI code nhanh hơn bạn, nhưng nó chưa tư duy hệ thống tốt bằng con người.

  2. Tiếng Anh là kỹ năng sinh tồn: Yêu cầu tiếng Anh tăng hơn 50%. Không có ngoại ngữ, bạn tự loại mình khỏi một nửa cơ hội việc làm tốt nhất, dù code giỏi đến mấy.

  3. Kỹ năng "Hybrid" (Lai): Đừng chỉ biết mỗi máy tính. Hãy học thêm kiến thức nghiệp vụ (Tài chính, Y tế, Logistics...) để hiểu Business. Doanh nghiệp cần người làm ra phần mềm bán được hàng, chứ không cần những dòng code vô tri.

5. Kết luận

Báo cáo thị trường IT 2025-2026 là một hồi chuông cảnh tỉnh cực mạnh. Ngành IT không chết, nhưng nó đang đào thải những tế bào yếu kém để nhường chỗ cho sự tối ưu hóa.

Cơ hội vẫn còn nguyên cho những ai chịu khó update bản thân, biết đứng trên vai người khổng lồ AI. Còn những ai lười biếng, ảo tưởng? Cánh cửa ngành IT đang khép lại dần trước mặt các bạn rồi đấy!

Bạn nghĩ sao về tương lai của ngành IT? Liệu AI có thực sự đáng sợ như báo cáo nói? Comment ngay bên dưới để tranh luận nhé!