Từ năm 2026: Quyền riêng tư trên mạng không còn là “chuyện may rủi”

Chắc hẳn không ít lần bạn rơi vào tình huống này: vừa buột miệng nói với bạn bè rằng “dạo này muốn đi Đà Lạt”, chưa kịp tìm kiếm gì thì chỉ vài phút sau, Facebook đã hiện ra hàng loạt quảng cáo homestay, vé xe, quán cà phê view đồi thông. Hay cảm giác khó chịu khi một số ứng dụng nhắn tin liên tục yêu cầu bạn chụp ảnh Căn cước công dân để “mở khóa đầy đủ tính năng”.

Trong nhiều năm, người dùng buộc phải chấp nhận điều đó như một phần tất yếu của đời sống số. Tuy nhiên, từ năm 2026, cuộc chơi sẽ thay đổi. Các quy định mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân được ban hành sẽ siết chặt đáng kể những hành vi xâm phạm quyền riêng tư mà lâu nay người dùng gần như không có lựa chọn từ chối.

Quảng cáo “đọc được suy nghĩ”: Sắp đến hồi kết?

Cảm giác “nói gì cũng bị nghe thấy” đã trở thành nỗi ám ảnh phổ biến. Dù các nền tảng công nghệ lớn liên tục khẳng định họ không sử dụng micro để nghe lén người dùng, nhưng sự trùng hợp lặp đi lặp lại khiến niềm tin ngày càng bị bào mòn.

Theo quy định mới về Bảo vệ dữ liệu người dùng 2026, quyền truy cập vào micro và camera sẽ bị giám sát nghiêm ngặt hơn bao giờ hết. Các nền tảng mạng xã hội chỉ được phép thu thập dữ liệu âm thanh hoặc hình ảnh khi người dùng chủ động cho phép và đang sử dụng tính năng liên quan. Bất kỳ hành vi ghi nhận giọng nói, hình ảnh ngầm nào đều bị xem là vi phạm pháp luật và có thể đối mặt với mức xử phạt rất nặng.

Điều này đồng nghĩa với việc người dùng sẽ không còn cảm giác bị “soi” hay “theo dấu” suốt ngày đêm chỉ để phục vụ quảng cáo. Không gian riêng tư – thứ từng bị xem nhẹ trong kỷ nguyên số – đang dần được trả lại đúng vị trí của nó.

Chấm dứt chuyện ép cung cấp ảnh CCCD để dùng ứng dụng

Một vấn đề khác gây tranh cãi không kém là việc nhiều ứng dụng yêu cầu người dùng gửi ảnh chụp hai mặt Căn cước công dân hoặc CMND để xác thực tài khoản. Với không ít người, đây là yêu cầu vừa phiền phức, vừa tiềm ẩn rủi ro rất lớn.

Việc lưu trữ và luân chuyển hình ảnh giấy tờ tùy thân có thể dẫn đến lộ lọt dữ liệu cá nhân, kéo theo nguy cơ bị giả mạo danh tính, mở tài khoản vay nợ hoặc tham gia các giao dịch trái phép.

Luật mới đã làm rõ ranh giới: các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin không được phép ép buộc người dùng cung cấp ảnh giấy tờ tùy thân để đổi lấy quyền sử dụng dịch vụ. Ngoại lệ duy nhất chỉ áp dụng cho các ứng dụng tài chính, ngân hàng, ví điện tử – những đơn vị được cấp phép và chịu sự quản lý đặc biệt.

Thay vì thu thập dữ liệu nhạy cảm trực tiếp, các nền tảng sẽ được khuyến khích kết nối với cổng định danh điện tử quốc gia (ví dụ như VNeID), nhằm xác thực thông tin một cách an toàn và minh bạch hơn.

Người dùng cần làm gì trong giai đoạn chuyển tiếp?

Dù khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, người dùng vẫn không nên hoàn toàn phó mặc quyền riêng tư của mình cho các quy định.

Một số việc đơn giản nhưng cần thiết gồm:

  • Chủ động kiểm soát quyền truy cập: thường xuyên vào cài đặt điện thoại để xem ứng dụng nào đang dùng micro, camera và tắt khi không cần thiết.

  • Cảnh giác với yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân: không gửi ảnh CCCD qua tin nhắn, kể cả khi người liên hệ tự xưng là nhân viên hỗ trợ, nhà mạng hay ngân hàng.

  • Ưu tiên các hình thức xác thực chính thống, hạn chế chia sẻ dữ liệu cá nhân trên nền tảng không rõ mức độ bảo mật.

Kết luận

Những quy định mới có hiệu lực từ năm 2026 được xem là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ quyền riêng tư của người dùng giữa một thế giới số ngày càng phức tạp. Dù không thể giải quyết mọi vấn đề chỉ sau một đêm, nhưng ít nhất, cán cân quyền lực đang dần nghiêng trở lại phía người sử dụng.

Trong kỷ nguyên công nghệ, quyền riêng tư không nên là đặc ân – mà là một quyền cơ bản. Và cuối cùng, nó đang được thừa nhận đúng nghĩa.